Spreekuren

Dinsdag van 15 uur tot 17 uur. Donderdag van 18 uur tot 20 uur. (Uitgezonderd 3e v/d maand)

25 jaar uw vertrouwen waard!

 

De Advocaat

"De Advocaat" (door M.J. Ernest)

Over advocaten doen soms straffe verhalen de ronde. Niet in het minst met betrekking tot de prijzen die zij voor hun diensten menen te mogen vragen.

Hoe onbekender het beroep, hoe meer ruimte voor dergelijke verhalen, ze zijn dan immers minder controleerbaar, vager, en schijnbaar geloofwaardiger.

Dat is ten dele de fout van de advocatuur zelf die, ten overstaan van het publiek steeds zijn voorgekomen als een gesloten groep en gemakkelijk, ten behoeve van een zekere sensatie, verbonden worden met grote strafprocessen waarin allerlei hoogstverdachten, gewikkeld in geheimzinnige zaken ten tonele worden gevoerd.

Of, breed uitgesmeerd in de kranten hun rol vervullend in de verdediging van moordenaars en dieven, waarvoor men geneigd is de neus op te halen, en waarbij de advocaat gemakkelijk wordt vereenzelvigd met zijn cliënt.

De meeste van ons zullen echter in die rol wel niet de advocaat ontmoeten, en de benadering die wij bij deze voorstaan is van een gans andere aard.

Dat de advocaat een licentiaat is in de rechten (vroeger doctor in de rechten) en daarvoor een universitair diploma dient te behalen is éénieder bekend.

Na het behalen van dit diploma dient hij daarenboven nog een drietal jaren stage te lopen aan de balie, te weten de vereniging van de advocaten zoals die in elk arrondissement voorkomt.

Deze stagetijd brengt de advocaat door op het kantoor van, of minstens in samenwerking met een oudere advocaat, de zogenaamde patroon.

Tijdens die periode volgt hij daarenboven nog een aantal cursussen waarin hij vertrouwd wordt gemaakt met de specifieke taken van de advocaat en de diverse vereisten die aan het beroep worden gesteld, niet in het minst op het vlak van de deontologie.

De laatste jaren tekent zich aan de meeste balies trouwens een verstrenging af van deze opleiding, en waarbij zelfs examens worden ingevoerd.

Raadsman

Er zijn zo op de markt van die handige boekjes of apparaatjes voor het noteren van alle telefoonnummers, en wie zich een dergelijk ding heeft aangeschaft, van Amerikaanse makelij, stelt mogelijk met verbazing vast dat daarin niet alleen een bijzondere plaats wordt gegeven voor het telefoonnummer van de dokter, de politie, de tandarts en de schoonmoeder, maar ook voor de advocaat.

Naarmate onze maatschappij immers meer en meer gecompliceerd wordt en allerhande reglementen, Koninklijke Besluiten, decreten en wetten onze samenleving, en derhalve ieder van onze gedragingen gaat beheersen wordt de nood tot gedegen informatie belangrijker.

Er is immers praktisch geen domein meer waarin het individu zich, zonder onderworpen te zijn aan bepaalde reglementeringen, in het maatschappelijk verkeer kan bewegen.

Of het nu gaat over de bouw van een woning, met alle reglementeringen van dien, of de uitbating van een winkel, of de technische vereisten gesteld aan motorvoertuigen, of de jacht- en de visvangst, of zelfs nog maar in het algemeen de rechten en plichten van de consument, allerlei reglementeringen duiken op.

Reglementeringen die niet alleen als een na te leven plicht worden ervaren, maar ook, een aantal rechten verschaffen waarvan men zich maar bewust kan worden mits de nodige informatie te hebben verkregen.

Het recht is een sociale wetenschap. En vermits we allemaal sociaal verbonden zijn met de maatschappij hebben we natuurlijk allemaal wel enige ervaring en kennis terzake.

Het is ook zo op het gebied van de gezondheid. Ook daar hebben we allemaal ervaring, en hebben we soms geleerd door de ervaring, en daarnaast zijn er nog de recepten van grootmoeder en de wetenswaardigheden van de buurvrouw. Wordt het iets ernstiger, dan wenden we ons toch maar tot de geneesheer, al zullen er ongetwijfeld nog een flink aantal mensen zijn die menen, ook op dat niveau, rustig te kunnen meepraten.

Gaat het over chirurgie, dan erkennen we de vakman en op dat domein zijn er, buiten de gespecialiseerde geneesheren, wel weinigen die zich geroepen voelen om advies te geven.

Anders dus met het recht. Daar wordt de specialist slechts erkend, als reeds gezegd, in de procesvoering. Maar voor het overige, en inzake raad kunnen we evengoed terecht bij de werkmakker die het al heeft meegemaakt, de vriend die het kent van horen zeggen, en natuurlijk de vertrouwde stamgasten die het gewoonlijk nog het best weten.

Goede raad is duur, slechte raad gewoonlijk nog duurder.

Eén van de pijnlijke ervaringen die iedere advocaat wel zal hebben meegemaakt bestaat erin dat een cliënt hem raadpleegt over een geschil met de gebuur inzake waterinsijpeling of omdat diens bomen te dicht bij de scheidingslijn zijn gepland.

Om dan vast te stellen dat diezelfde cliënt de advocaat raadpleegt wanneer het misloopt met een contract van twee miljoen, maar waarvoor hij het niet nodig vond zich te informeren vooraleer het contract te ondertekenen.

Of de verhuurder, die grote problemen heeft met zijn huurder, maar er zich mee vergenoegd heeft, één van die modelformulieren als contract te gebruiken, ook al is dat formulier hoegenaamd niet aangepast aan de werkelijke en feitelijke omstandigheden van de specifieke verhuring.

En is er al evenmin aandacht besteed aan de specifieke noden van huurder en verhuurder met betrekking tot het bedoelde pand.

En dan stapelen de processen en de kosten zich natuurlijk op, waar de moeilijkheden niet werden voorkomen, en het wijze spreekwoord dat zegt dat voorkomen beter is als genezen terzijde werd gelaten.

In strijd met de idee dat de advocaat slechts de procesvoerder is van de partijen beseffen meer en meer belanghebbenden dat hij bij uitstek, en in de eerste plaats, de raadsman is van een partij.

Grotere maatschappijen hebben zulks uiteraard reeds veel vroeger in de praktijk gebracht, weze het nog dat zij er een eigen juridische dienst op na hielden die de bedrijfsleiding de gepaste adviezen moest verstrekken. Maar zelfs op dat terrein is er op heden een duidelijk kentering en de kostprijs van een eigen juridische dienst speelt daar natuurlijk in mee.

Meer en meer doen ook die bedrijven beroep op de externe raadgever in de persoon van de advocaat.

Trouwens, de eigen juridische dienst is niet de vertegenwoordiger van het bedrijf voor de Rechtbank. Men moet dan toch nog een beroep doen op een advocaat. En de belangrijkste proceservaring van de advocaat, in de toepassing van het recht om het gelijk te halen voor de Rechtbank is uiteraard een meer dan belangrijke aanvulling bij iedere theoretische kennis.

Zij worden immers, door hun activiteiten zelf, stelselmatig geconfronteerd met de diverse toepassingen van de wet inzake de handelsvennootschappen, verbintenissen en contracten, koop en verkoop, transport, slechte betalers, verzekeringsproblemen, personeelsaangelegenheden en noem maar op.

Zij hebben terzake al evenzo geleerd uit de ervaring.

Niet in het minst, dat voorafgaandelijk advies meestal beterkoop uitvalt dan dure processen. In de relatie die zij aldus ontwikkelen met hun eigen "huisadvocaat" heeft uiteraard mede tot gevolg dat die het bedrijf leert kennen in al zijn aspecten; van aankoopproblemen over verkoopproblemen, personeelsbestand en met inbegrip van de bedrijfsstructuren en de daaraan verbonden fiscale problematiek.

Het probleem stelt zich echter niet minder voor de gewone burger, als schijnt die idee nog niet geheel te zijn doorgedrongen.

Wie een huis bouwt doet uiteraard beroep op een aannemer en een architect.

Maar hoe zit het nu precies met het aannemingscontract dat men terzake zal ondertekenen? Of met het contract dat men zal sluiten met zijn architect?

Zijn de bepalingen, vanuit juridisch standpunt, even deugdelijk als de materialen die men, voor de bouw, zal aanwenden? Is men gewapend voor de diverse problemen die zich zouden kunnen stellen? Of zal men, nadat het contract is gesloten, en de problemen onafwendbaar zijn geworden, dan maar, en veelal te laat, beroep doen op de advocaat?

Heeft de verkoper van de nieuwe auto, waarnaar men heeft uitgekeken, inderdaad alle gepaste informatie verschaft nopens de algemene verkoopsvoorwaarden, die, op de keerzijde van de bestelbon, zijn afgedrukt, maar zelden worden gelezen?

Zijn deze verkoopsvoorwaarden nog wel in overeenstemming met de wetgeving die de consument beschermt? Er even op wijzen dat, vanaf 1 maart 1992 de nieuwe wet op de handelspraktijken en de bescherming van de consument in voege is getreden, en deze wet totaal nieuwe elementen bevat als voorheen ongekend.

En wat met het verzekeringscontract!

Natuurlijk heeft onze makelaar ons alle gepaste informatie verschaft. Maar volgt de makelaar de rechtspraak zoals die zich bestendig ontwikkeld, ook op dit domein, inzake het verzekeringsrecht? En worden de clausules wel toegepast door de Rechtbank, als men bij eerste lezing zou denken te vermoeden?

Lijkt het niet wijselijk het huurcontract, dat we eerdaags zullen afsluiten even voorafgaandelijk te bespreken met de raadsman?

En zoveel domeinen temeer, waarin we ons bewegen, of gebeurlijk ons verbinden, met goede of nare gevolgen van dien.

Schoenen worden aangepast alvorens ze te kopen. Contracten helaas niet.

In niet weinige dreigende conflicten vermijdt de raadsman trouwens nog het reeds opdoemend proces.

In de eerste plaats uiteraard door een gepaste voorlichting van de cliënt nopens de kansen terzake het proces. Wegen de inspanningen en de kosten wel op tegen het te verwachten resultaat. En in hoeverre kan dit resultaat bij voorbaat worden ingeschat?

Lijkt het, in vele omstandigheden, niet veel nuttiger een minnelijke overeenkomst te betrachten dan een jarenlange procesgang?

De advocaat beschikt daarbij trouwens over een uitstekend middel, in de vorm van de zogenaamde vertrouwelijke briefwisseling.

Het laat hem toe met de advocaat van de tegenpartij vrij uit van gedachten te wisselen, voorstellen te formuleren, informatie in te winnen, zonder dat dit ook maar het minste schadelijk gevolg heeft voor de cliënt zelf. De bedoelde briefwisseling is immers vertrouwelijk en kan en mag door de advocaat niet worden voorgebracht in het proces. Het is hem trouwens niet toegelaten de briefwisseling van de andere advocaat aan zijn cliënt door te zenden, precies om te vermijden dat het vertrouwelijk karakter daardoor zou worden geschonden. Hij zal derhalve aan zijn cliënt wel de informatie verschaffen terzake de inhoud, maar zonder dat het stuk zelf, als bewijsstuk, voor de Rechtbank kan worden gebruikt.

Een dergelijke vrijheid hebben de partijen uiteraard niet zelf. Hun brieven voorstellen of bedenkingen, zijn elementen van het dossier. Wie aldus een voorstel doet tot afbetaling kan bezwaarlijk daarna gaan beweren voor de Rechtbank dat hij in feite het bedrag niet verschuldigd is. Waarom doet men dan voorstel tot afbetaling?

Dat een advies en een tijdig ingewonnen raad uiteindelijk beterkoop zal uitvallen dan een proces hoeft nauwelijks verdedigd.

Zeker niet de kosten van een verloren proces.

Procesvertegenwoordiger

Het meest, en ook het meest opvallend, is de advocaat gekend als vertegenwoordiger van de partijen in het te voeren proces.

Voornamelijk dan, als reeds gezegd, in de strafprocedures waarbij hij de betichte verdedigt voor de Rechtbank.

Twee elementen van deze procesvoering springen daarbij in het oog. Vooreerst de nauwgezette controle of de regels van de strafprocedure wel degelijk en correct zijn toegepast geworden.

Daarbij zou men kunnen stellen dat de advocaat een taak waarneemt van algemeen belang door telkens opnieuw te controleren of de democratische regels van onze gemeenschap inzake het strafrecht al dan niet correct werden toegepast.

Is de politie correct opgetreden? Is de huiszoeking voorafgegaan door een gepast mandaat? Zijn de rechten van de verdediging geëerbiedigd geworden tijdens de ondervraging, en verder tijdens het procesverloop?

Het begrip "rechten van de verdediging" heeft trouwens een nieuwe dimensie gekregen in de internationale verdragen, en niet in het minst in het Europees verdrag van de rechten van de mens.

Justice not only has to be done, it has to be seen to be done. Eenieder heeft immers recht op een onpartijdige rechter en op een procesverloop waarin al zijn rechten worden geëerbiedigd, zoals ook eenieder onschuldig wordt geacht zolang hij niet door een bevoegde Rechtbank definitief is veroordeeld.

En een tweede element is uiteraard de studie van het dossier zelf. Zijn de feiten wel, ten genoege van recht, bewezen of blijft er een twijfel die, in het voordeel van de verdachte, dient te worden uitgelegd.

En waar de straftoemeting uiteindelijk een individuele maatregel is, die de verdachte zal treffen, dient de Rechter ook rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden van de verdachte. Het zal de advocaat behoren deze persoonlijke omstandigheden voor te brengen voor de Rechter, precies opdat deze met deze elementen rekening zou kunnen houden.

In dit strafproces vertegenwoordigt de advocaat de verdachte niet. Tenzij van voor de Politierechtbank, waar de verdachte niet in persoon moet verschijnen.

Enkele uitzonderingen onverlet gelaten, dient de verdachte normaal persoonlijk te verschijnen voor de Rechtbank.

In het burgerlijk procesrecht daarentegen verschijnt de advocaat namens zijn cliënt, krachtens het mandaat dat hij voor zijn aanstelling en op grond van de wet heeft verkregen als vertegenwoordiger van de partij.

Al te veel echter wordt de advocaat nog steeds gezien als de procesvertegenwoordiger of de pleiter. Hij wordt maar geraadpleegd wanneer partijen menen een proces te moeten aanvangen, of, wanneer zij gedagvaard zijn geworden, om hun belangen voor de Rechtbank te verdedigen.

Een duidelijk foutieve zienswijze waarover we het nu even willen hebben.